Fransızlar Çerkes müziği için Adıgey’de

Geleneksel müzik arayışında olan Fransız araştırmacılar Adıgey’e Rostov’daki Rus-Fransız kültür merkezinin desteği ile geldiler.

Fransız misafirler Umar Thabisimov Sanat Koleji öğrencileri ile görüştü ve geleneksel müzik konusunda çalışan, halk ve el sanatları ustası Zamudin Guçev’in stüdyosunu ziyaret ettiler.

Antuan Serjo ve Frederik Juani, Rouen Konservatuvarında modern stil ve akımlara klasik bir yaklaşımda bulunarak ders veriyor.

Antuan ve Frederik’in Çerkes müziğine ilgisi iki yıl önce Rusya’ya ilk ziyaretlerinde, başkent Moskova’da ellerine bir CD’nin geçmesiyle başladı. Arjantin, Afrika ve Avrupa ülkelerinde topladıkları eserleri biliyorlardı ama Adıge müziği onlara hepsinden farklı geldi.

Fransız misafirler, milli konuların anlatıldığı bu tarz geleneksel besteleri, genellikle kendi ekipleri ile konservatuarlarında, bu şekilde eseri daha iyi anlayabildiklerini söyledi. Kolej öğrencileri ile görüşmelerinin sonunda misafirler “şiçepşine” ile ilk defa duydukları halk eserlerini kulaktan çaldılar.

Zamudin Guçev’in sanat atölyesini ziyaret eden Fransızlar, Çerkes geleneksel müzik enstrümanları ile tanıştılar. Enstrümanları kullanmaya, hatta Adıge halk danslarını oynamaya çalıştılar.

Fransa’dan gelen kemancı, konservatuar öğretmeni Frederik Juani Natpress’e yaptığı açıklamada, “Bence geleneksel müziği icra etmenin doğru yolu arkadaş grubu içerisinde, nota ile değil kulaktan yapılan özgürce çalma metodudur. Bu tarz icralar ile artık çok az karşılaşılıyor” dedi.

Folklor-etnografik ekibi Jıu’n müzisyenleri ile görüşen Antuan ve Frederik, Adıgey’e, bir kez daha yeni motifler ve deneyimler için gelmeye karar verdi.

Tweet about this on TwitterShare on FacebookShare on Google+Email this to someone

Yorumlar
  1. Yılmaz Özcan / YEMUZ Yilmez

    .
    DY WEREDXER “ADIGHE TXIK’ER” DAXEMK’E TTXIW DAG’EEGEN ZERIXUEEYIR
    .
    Adıgece’mizi en okunuşlu ve en kullanışlı duruma getiren, onun güzelliğini en
    net olarak gösterebilen ve alternatifsiz milli yazı sistemimiz olan Adıge Yazısı
    (Adighe Txik’er) ile ŞARKILARIMIZI yazarak güzel makamlarıyla okumadıkça;
    uluslararası arenada kimse bizi sahiden ciddiye almaz ve kolayca kandırılarak
    kullanılan basit insanlar olarak görülmekten öte bir değerimiz olamaz!..
    .
    Dy weredxer, “Adighe Txik’er” daxemk’e ttxiw ya meqaame daxexemk’e haxem
    dag’eegeme, xamexem dy ADIGHEBZE DAXER yaqhal’efin-am!..
    .
    Dy weredxer “Adighe Txik’er” daxemk’e ttxiwre dag’eemigewe, c’ih’ pej dy-an-am!
    Adighebzer zeezimih’aj Adighexer, zaxuelajhexem ya pchil’xe f’ek’a ziguerxe-am!
    .
    Adighebzer ttxiwre habi dirylajhewre, dirypsalhewre, dy weredxery ttxiwre haxem ya
    meqaame daxexemk’e dag’eegewre zeeth’ame; Adighebzer xexhuewre psewifinus!..
    .
    Adighexer; dizepqiric’awe, nesip’exer dy-awe, zimy zeedmiqhaqhaguivewe, dy
    zemanim yi qiymetir f’iwe tc’ewe, dizedelajhewre dipsewin xueey-a?!. YEMUZ Y.
    .
    .
    . SE SY DUNEEY
    .
    Se we wizerislhaqhuire wy maf’em se seesir,
    Soqhiry sowik’ite, simiqhsy sizegowid!
    Mi duneeyijhicxuem jaqhueqhu chizykueds, we sy duneey,
    Yeey miqhue siwinexhuija miqhuey se!
    .
    Wy ci qhuejh ts’ig’uiry k’ebdzk’ere woqhatxhuer,
    Wy lhaqhuiniqham syqhatxhua miqhuey se!
    Jaqhueqhu zy mac’em sitiw yi nasip, we sy duneey,
    Sy guichh’ar g’iteebegha miqhuey se!
    .
    Mi dy uachh’amaxuemy diqhar k’ereedzery,
    Sygu g’ichirydzek’e maf’er g’isc’one miqhue se!
    Lhaqhuiniqha maf’er sitiw qaaruwif’et, we sy duneey,
    Yajhe sixhuiry silhelheja miqhuey se!
    .
    Qhaatxem yi daxaqham ts’ixuipser deeh’axir,
    Se sy pser dezih’axar, jaqhueqhuxem sf’aqhag’ueday!
    Sizeguemiwdipew ze sinip-uiplhejtem, sy daxek’eey,
    Duneey k’if’ir nexu g’ischixhuinu miqhuet se!
    .
    Se we wizerislhaqhuire wy maf’em se seesir,
    Soqhiry sowik’ite, simiqhsy sizegowid!
    Mi duneeyijhicxuem jaqhueqhu chizykueds, we sy duneey,
    Yeey miqhue siwinexhuija miqhuey se!
    .
    Mi duneeyijhicxuem jaqhueqhu chizykueds, se sy duneey,
    Sy guichh’ar g’iteebegha miqhuey se!
    .
    . G’eeger: SOQUIR Olga
    . Ziwisar : QUICHH’A Doqhan
    .
    .
    MI SY GUIC’EM MAF’E C’EBDZAY!..
    .
    “Lhaqhuiniqham wirymigegu
    Wiseemiplh sy daxe! (2)”
    “Wigeguiw wipsalhem
    G’izdeg’ue, jomi-a!
    Mi sy guic’em maf’e c’ebdzay! (2)”
    .
    “Mi syguir p’eeyteeyiwe
    Se soplhy sy daxe! (2)”
    “We wizeplhim maf’erew
    We g’ojhe nexhif’-a?
    Mi sy guic’em maf’e c’ebdzay! (2)”
    .
    “G’izewise wy pcinem
    Weredir g’ireecir! (2)”
    “Yechh’ir qaabzew mi syguir
    Wy pcinem dejhuwe!
    Mi sy guic’em maf’e c’ebdzay! (2)”
    .
    “Zexuefaches, zec’ewes,
    Ja-aa-a sy daxe?!! (2)”
    “Dizelhaqhuiw dizedeg’uem
    Zexuefacher dera-a?!.
    Mi sy guic’em maf’e c’ebdzay! (2)”
    .
    “Lhaqhuiniqham wirymigegu
    Wiseemiplh sy daxe! (2)”
    “Wigeguiw wipsalhem
    G’izdeg’ue, jomi-a!
    Mi sy guic’em maf’e c’ebdzay! (2)”
    .
    . G’eeger: SOQUIR Olga
    . Ziwisar : QUICHH’A Doqhan
    .
    .
    . ALHIN TS’IG’UIR
    .
    Alhin ts’ig’uiry mic’e zaques.
    Zaqueniqhar se g’izoh’alhek’!
    “Se slhek’ateme “Sy pse!” bjes-awre
    Qhaac’e sy-ar werk’e nezqhag’uent! (2)”
    .
    Nobey mag’uery nijebey mag’uer!
    Sy c’aleqhue sf’og’uer dawe sc’in?
    “Dy zeriziwre g’ua yilhesxery
    Qhaac’em chichiw se g’isxuemibjin! (2)”
    .
    Wig’izoplhiry woplhixijiry,
    Wy ne f’its’exemk’e wig’izoplh!
    “We wizeplhiry sermiraw hara?
    Neqhuec’ gueriw chitime siwinexhua! (2)”
    .
    Lerips ts’ig’uiry zepochachery
    Lhaqhuiniqha nepsxer g’ochechex!
    “Ziteechachery pxirysik’iwre
    Sitiw f’iche eeyiwe wislheqhua! (2)”
    .
    Alhin ts’ig’uiry mic’e zaques.
    Zaqueniqhar se g’izoh’alhek’!
    “Se slhek’ateme “Sy pse!” bjes-awre
    Qhaac’e sy-ar werk’e nezqhag’uent! (2)”
    .
    .
    PSI-ARICEM YI WEREDIR
    .
    “Psi-aricem wig’ymik’ weey xeey,
    Yi k’e miqhuem wyg’uedenus! (2)”
    .
    YI G’ITEEQHAZEJIR:
    “Yman wy-am wig’amig’ue ser miqhue sy daxe,
    Wery sery dawik’insy! (2)”
    .
    “Psi-aricem wig’ymik’ weey xeey,
    Wawik’imy wispimik’ we! (2)”
    .
    YI G’ITEEQHAZEJIR:
    “Yman wy-am wig’amig’ue ser miqhue sy daxe,
    Wery sery dawik’insy! (2)”
    .
    “Qayserijhim yi qhuemiler,
    H’akuk’ere yaqhaajhe. (2)”
    .
    “Mi weredir g’icheezqhaajhem, ser miqhue sy daxe,
    Back’ere sawik’as se! (2)”
    .
    “Mo daqhijhir wes quelensy weey xeey,
    Wy qacenir ne quelensy! (2)”
    .
    YI G’ITEEQHAZEJIR:
    “Yman wy-am wig’amig’ue ser miqhue sy daxe,
    Wery sery dawik’insy! (2)”
    .
    “Chh’aqhuimjexer g’i-uizoxir weey xeey,
    F’iwe slhaqhuim a xuizoc’ se! (2)”
    .
    YI G’ITEEQHAZEJIR:
    “Yman wy-am wig’amig’ue ser miqhue sy daxe,
    Wery sery dawik’insy! (2)”
    .
    Winem c’esxem dig’aamic’ew, ser miqhue sy daxe,
    Guibqham yisxem dig’aac’ay de!
    .
    “Winem c’esxem dig’aamic’ew, hadidid miqhue,
    Guibqham yisxem dig’aac’ay de! (2)”
    .
    Mi Adighe weredir daxes! MEMXAQH Yngyila habi kuediw daxewe g’oger!
    Adighe C’aleqhualexer; “Adighe Txik’er” zirah’awe habi zeey xuexhuijxeme,
    Adighe Kuilturim c’exiw zeey xuexhuijifinuxes!.. Har yaqhazac’eme, Adighe
    Kuilturim c’exiw zig’ywjhijinure dy Adighem yi nasipim zig’yqhaza xhuinus!..
    2016 Qha. YEMUZ Yilmez